Σελίδες


Ηλεκτρονική διεύθυνση επικοινωνίας: ioannina74@gmail.com

Παρασκευή, 22 Απριλίου 2016

Έκθεση – Ανατομία της δικτατορίας των Συνταγματαρχών (1967 – 1974)

του Δημήτρη Θ. Γιωτίτσα*  
Φέτος, στην αποφράδα ημέρα της 21ης Απριλίου, η Δημοτική Πινακοθήκη της πόλης μας φιλοξενεί, (13 Απριλίου έως 27 Μαΐου), την έκθεση του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων για τον ...

Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, με τον τίτλο: «Σκοτεινή επταετία 1967-1974: η δικτατορία των συνταγματαρχών», στα πλαίσια μιας γόνιμης συνεργασίας που ξεκίνησε πριν πέντε χρόνια.
Η έκθεση αυτή παρουσιάστηκε στο εκθεσιακό κέντρο του Ιδρύματος στην Αθήνα, από τον Νοέμβριο 2014 έως τον Μάρτιο 2016 και αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για την πόλη μας το γεγονός ότι είναι η πρώτη που την φιλοξενεί, όπως και το 2013 όταν φιλοξένησε την επετειακή έκθεση για τους Βαλκανικούς Πολέμους, στα πλαίσια του εορτασμού των εκατό χρόνων από την απελευθέρωση των Ιωαννίνων και της Ηπείρου.
Η έκθεση απευθύνεται στους μαθητές τής πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, με το εξειδικευμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που λειτουργεί ήδη, στους φοιτητές και στους ενήλικες που δεν έχουν προσωπικές μνήμες απ’ αυτή τη σκοτεινή περίοδο καθώς και σε όσους έζησαν το τυραννικό καθεστώς και ως δημοκρατικοί πολίτες ενεργούν για την προάσπιση του δημοκρατικού μας πολιτεύματος.
Τα τεκμήρια, φωτογραφίες, πρωτοσέλιδα εφημερίδων, έντυπα, χειρόγραφα, αφίσες και οπτικοακουστικό υλικό προέρχονται από δημόσια και ιδιωτικά ελληνικά και ξένα αρχεία και αναδεικνύουν σημαντικές πτυχές της σκοτεινής επταετίας. Ο επισκέπτης, έχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσει την πορεία των γεγονότων μέσα από τη χρονολογική παρουσίαση των τεκμηρίων και να πραγματοποιήσει τη δική του έρευνα αναζητώντας περισσότερες πληροφορίες στο πλούσιο αρχειακό υλικό που είναι ταξινομημένο σε ειδικές ενότητες και διαθέσιμο σε ειδικά διαμορφωμένες θέσεις εργασίας.
Η παρουσίαση ξεκινάει με τεκμήρια από τη νύχτα της κατάλυσης της δημοκρατικής τάξης, τη συγκρότηση της πρώτης κυβέρνησης, τις πρώτες συλλήψεις πολιτικών και δημοκρατικών πολιτών, τη δολοφονία του Παναγιώτη Ελή και τη βάναυση κακοποίηση του Ηλία Ηλιού τις πρώτες ενέργειες για έλεγχο των μέσων μαζικής ενημέρωσης με το κλείσιμο της «Αυγής» και την άρνηση της Ελένης Βλάχου και του Π. Κόκκα να συνεχίσουν την έκδοση των εφημερίδων τους (Καθημερινή, Μεσημβρινή, Ελευθερία), τον έλεγχο της εκκλησίας με την σκανδαλώδη και αντικανονική «εκλογή» νέου αρχιεπισκόπου, του πρωθιερέα των  Ανακτόρων Ιερώνυμου Κοτσώνη, τις πρώτες αντιστασιακές οργανώσεις (Πατριωτικό Αντιδικτατορικό Μέτωπο-ΠΑΜ, Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα-ΠΑΚ, Δημοκρατική Άμυνα, Ρήγας Φεραίος) και την πρώτη δήλωση του Μ. Θεοδωράκη εναντίον της δικτατορίας. Για το έτος 1967 ξεχωρίζουν επίσης τα τεκμήρια για το αντικίνημα του βασιλιά Κωνσταντίνου, τις διαδηλώσεις στο εξωτερικό και τις πρώτες  δηλώσεις πολιτικών προσωπικοτήτων, εναντίον της δικτατορίας.
Και για τα επόμενα έτη, μέχρι την πτώση της δικτατορίας, τα τεκμήρια παρουσιάζονται ανά έτος και αναδεικνύουν τα σημαντικότερα γεγονότα αλλά και καθημερινά θέματα που στο σύνολό τους συνθέτουν τη φυσιογνωμία του καθεστώτος. Η αντίσταση στην Ελλάδα, η αντιδικτατορική δράση στο εξωτερικό, η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των πολιτικών ελευθεριών, η προπαγάνδα του καθεστώτος δομημένη στις έννοιες της εθνικοφροσύνης και του αντικομμουνισμού, ο αυστηρός έλεγχος και η λογοκρισία του τύπου και οι αντιδημοκρατικές και βάρβαρες μέθοδοι που μετέρχονταν το στρατοκρατικό καθεστώς, είναι τα κυριότερα θέματα.
Ηρωικές μορφές της αντίστασης όπως ο Αλέκος Παναγούλης, ο Σάκης Καράγιωργας, ο Σπύρος Μουστακλής και πολλοί άλλοι επώνυμοι και ανώνυμοι, προσωπικότητες διεθνούς ακτινοβολίας του αντιδικτατορικού αγώνα στο εξωτερικό όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Ανδρέας Παπανδρέου, η Μελίνα Μερκούρη, η Αμαλία Φλέμινγκ, κ.α., αυτοεξόριστα σημαντικά πολιτικά πρόσωπα και πρόσωπα των γραμμάτων και των τεχνών, συνθέτουν ένα δυναμικό σύνολο που αντιπαλεύει το τυραννικό καθεστώς και επηρεάζει θετικά την κοινή γνώμη στο εσωτερικό και στο εξωτερικό αλλά και το διεθνές πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον. Δυναμικές παρεμβάσεις όπως τα μηνύματα του Π. Κανελλόπουλου, του Γ. Παπανδρέου, του Κ. Καραμανλή, κοινωνικά γεγονότα όπως οι κηδείες του Γ. Παπανδρέου και του Γ. Σεφέρη που συνήγειραν το λαό και δυναμικές αντιστασιακές ενέργειες όπως τα γεγονότα της Νομικής, το κίνημα του Ναυτικού, η εξέγερση του Πολυτεχνείου, κ.α., είχαν καθοριστική συμβολή στη δρομολόγηση του τέλους του καθεστώτος.
Σ’ ένα περιληπτικό κείμενο δεν είναι δυνατό να παρουσιαστεί ο σημαντικός πλούτος των τεκμηρίων και η δυναμική μιας τόσο σημαντικής έκθεσης. Ας αποτελέσει ένα ερέθισμα και παρότρυνση προς τους συμπολίτες και την εκπαιδευτική κοινότητα να την επισκεφτούν. Ας μη ξεχνάμε πρώτον ότι η κατάρρευση του δικτατορικού καθεστώτος έγινε υπό το βάρος του πραξικοπήματος στην Κύπρο, που το οργάνωσε το ίδιο, και οδήγησε στην τραγωδία της τουρκικής εισβολής και υπό το βάρος του οξυμένου εσωτερικού περιβάλλοντος και του αρνητικού διεθνούς και δεύτερον ότι η έκθεση οργανώθηκε από το Ίδρυμα της Βουλής για τον εορτασμό της συμπλήρωσης σαράντα χρόνων από την αποκατάσταση του δημοκρατικού πολιτεύματος, 1974-2014.

* Ο Δημήτρης Θ. Γιωτίτσας είναι πρώην πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου και Πρόεδρος της Επιτροπής της Δημοτικής Πινακοθήκης. 

Πηγή: